Referendum over Oekraïne, Wie , Wat, Waar?

NVO-NCW publiceerde een interessant artikel over het komend referendum over de ratificatie van het associatieakkoord tussen Nederland en Oekraíne

Nederland zal een raadgevend referendum houden over de ratificatie door ons land van het Associatieakkoord tussen de EU en Oekraïne. Het Associatieakkoord is in 2012 uitonderhandeld door de EU en Oekraïne. Toen Rusland dreigde met economische strafmaatregelen, besloot President Janoekovitsj in november 2013 het akkoord niet te ondertekenen. Dit leidde in Oekraïne tot uitgebreide protesten van pro-EU partijen en uiteindelijk tot de val van Janoekovitsj in februari 2014. De nieuwe Oekraïense president Porosjenko ondertekende daarna alsnog het akkoord en de EU verlaagde eenzijdig versneld zijn invoertarieven voor Oekraïense producten om het land te steunen in de ontstane crisis. Op 1 januari 2016 zal het handelsgedeelte van het associatieverdrag vooruitlopend op de ratificatie in werking treden. Dat is bij handelsakkoorden van de EU gebruikelijk om de voordelen van vrijhandel niet op te schorten totdat alle ratificaties van alle 28 lidstaten achter de rug zijn; dat kan namelijk jaren duren.

Achtergrond en inhoud van het Associatieakkoord

De EU sluit reeds sinds decennia associatieakkoorden af met partnerlanden.(o.a. ex-koloniën van de lidstaten) gericht op politieke en economische samenwerking en versterking van de bestuurlijke structuren. Het Associatieakkoord met Oekraïne vloeit voort uit de European Neighbourhood Policy (ENP) van de EU. Die is in 2005 geformuleerd om de zuidelijke en oostelijke buurlanden van de EU, die geen perspectief hadden op lidmaatschap, toch een raamwerk te bieden voor politieke en economische samenwerking. Doel daarvan was stabilisering, in wederzijds belang, van de nabuurregio van de EU. Die was toen ook al heel instabiel.

Het akkoord beoogt: politieke dialoog; bevordering van vrede en regionale stabiliteit; sterkere economische en handelsbanden; samenwerking op de terreinen van justitie, vrijheid en veiligheid; bevordering van rechtsstaat en mensenrechten; conflictpreventie en crisismanagement; samenwerking op de terreinen van migratie, asielbeleid en grensmanagement. Het is gericht op geleidelijke toenadering op basis van gedeelde waarden. Met al deze maatregelen beoogt het akkoord o.a. om te voorkomen dat instabiliteit leidt tot een migratiestroom richting de EU. Uit deze inhoud blijkt ook het eigen belang van de EU bij het akkoord.

Het handelsgedeelte van het akkoord wil in 10 jaar een vrijhandelszone tot stand brengen, en Oekraïne door middel van ingrijpende harmonisatie van wetten, regels en normen voorbereiden op integratie in de Interne Markt (zonder formeel EU lidmaatschap) en meer energiesamenwerking. Het bevat gedetailleerde afspraken om ingrijpende hervormingen op allerlei terrein en in allerlei sectoren door te voeren en Oekraïne zo rijp te maken voor intensievere economische relaties met de EU. Dat moet dan weer tot politieke stabilisering leiden. Het akkoord bevat geen enkele toezegging over een lidmaatschap van de EU.

Economisch belang van het associatieakkoord

Oekraïne is een land van 45 miljoen inwoners, met grondstoffen en een enorm landbouwpotentieel. Het is op termijn een grote groeimarkt direct naast de huidige EU. De Nederlandse export naar Oekraïne bedroeg in 2013 1,2 mrd en de invoer uit bedroeg 9,8 miljard in 2014. Omdat de levensstandaard in Oekraïne nog laag is, is er een groot groeipotentieel. Economen verwachten een groot positief effect van het associatieakkoord op de Oekraïense economie, en een klein positief effect op de (veel grotere) economie van de EU. Voor individuele sectoren en bedrijven biedt de Oekraïne tal van perspectieven. Hiervoor is het wel noodzakelijk dat het ondernemersklimaat in het land drastisch verbetert. Iets waar het associatieakkoord ook op is gericht.

Het Associatieakkoord tussen de EU en Oekraïne kan dus bijdragen aan grotere stabiliteit in Oekraïne en biedt de EU en Oekraïne ook vanuit economisch oogpunt perspectief